نشریه مهندسی معدن

نشریه مهندسی معدن

مدل سازی و تخمین ذخیره معدن مس چاه‎‌‌‌‌‌‌موسی (شمال‎‌‌‌‌‌‌غرب ترود، استان سمنان)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
چکیده
محدوده چاه‎‌‌‌‌‌‌موسی به مساحت 28.54 کیلومترمربع در استان سمنان قرار دارد. این معدن در جنوب شهر شاهرود و در شمال‎‌‌‌‌‌‌غرب روستای ترود قرار گرفته‎‌‌‌‌‌‌است. هدف از انجام این پژوهش مدل­سازی و تخمین ذخیره محدوده چاه‎‌‌‌‌‌‌موسی است. مطالعات اکتشاف تکمیلی در 56 هکتار از شمال‎‌‌‌‌‌‌غرب محدوده شامل نقشه‎‌‌‌‌‌‌برداری توپوگرافی 1:1000، تهیه نقشه 1:1000 زمین‎‌‌‌‌‌‌شناسی، حفاری‎‌‌‌‌‌‌های مغزه‎‌‌‌‌‌‌گیری، لاگ‎‌‌‌‌‌‌نگاری، نمونه‎‌‌‌‌‌‌گیری و تخمین ذخیره انجام شده است. از دیدگاه زمین‎‌‌‌‌‌‌شناسی این محدوده به لحاظ مشخصات سنگ‎‌‌‌‌‌‌شناختی شامل انواع سنگ‎‌‌‌‌‌‌های آتشفشانی تا آذرآواری و آتشفشانی- تخریبی با ترکیب‎‌‌‌‌‌‌های حدواسط تا اسیدی است؛ که در بخش‎‌‌‌‌‌‌هایی دایک‎‌‌‌‌‌‌ مشاهده می­شود. بر اساس مطالعات زمین­شناسی اقتصادی، ذخیره مس محدوده چاه­موسی در رده ذخایر تیپ مانتو طبقه­بندی می­شود. برای دستیابی به هندسه کانسار و تخمین ذخیره تعداد 66 گمانه مغزه‎‌‌‌‌‌‌گیری به متراژ کل 13360.50 متر حفاری، مغزه‎‌‌‌‌‌‌گیری، لاگ‎‌‌‌‌‌‌نگاری در محدوده انجام شد که از این میان تعداد 22 گمانه و 3826 متر در ارزیابی ذخیره مورد استفاده قرار گرفته است. برای ساخت فضای تخمین مدل عیاری- ‎‌‌‌‌‌‌ساختاری بر اساس اطلاعات گسل‎‌‌‌‌‌‌های کنترل‎‌‌‌‌‌‌کننده کانی‎‌‌‌‌‌‌زایی و اطلاعات عیار گمانه‎‌‌‌‌‌‌ها با عیار مس بیش از 1/0 درصد و با استفاده از نرم­افزارهای مختلف استفاده شد. تخمین ذخیره با استفاده از مشخصات بیضوی جستجو، پارامترهای بهینه‎‌‌‌‌‌‌سازی شده تخمین و مدل بلوکی ساخته شده و با روش‎‌‌‌‌‌‌های کریجینگ معمولی و عکس مجذور فاصله انجام شد. نتایج روش کریجینگ معمولی، در مقاله ارایه شده است. تفکیک زون اکسیدی بر اساس عیار مس اکسیدی و در نظر گرفتن نسبت اکسیدی 30 درصد انجام شد که بیشترین عیار مس اکسید 71/3 درصد است. میزان ذخیره زمین‌شناسی با عیار حد 1/0 درصد مس 4/4 میلیون تن با عیار متوسط مس 74/0 درصد است که از این مقدار 1/3 میلیون تن با عیار متوسط مس 75/0 درصد ذخیره اکسیدی و 3/1 میلیون تن با عیار متوسط مس 73/0 درصد سولفیدی است. ذخیره اندازه‌گیری شده (ذخیره قطعی) 2/3 میلیون تن با عیار متوسط مس 77/0 درصد (بخش اکسیدی: 2/2 میلیون تن با عیار مس 78/0 درصد، بخش سولفیدی: 950 هزار تن با عیار مس 75/0 درصد) است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Reserve Modeling and Estimation of Chahmusa Copper Mine (Northwest of Troud, Semnan Province)

نویسندگان English

Reza Moezi nasab
Ali Reza Arab_Amiri
Abolghasem Kamkar-Rouhani
School of Mining, Petroleum and Geophysics, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده English

Chahmusa area, with a surface area of 28.54 square kilometers, is located in Semnan Province. Chahmusa mine is located in the south of Shahrood city and the northwest of Troud village. This research aims to do mineral Reserve modeling and estimation in the Chahmusa area. Additional exploration studies have been carried out in a limited area with a surface of 56 hectares northwest of the area. These exploration studies in the area include 1:1000 topographic mapping, preparation of 1:1000 mineralogical and tectonic maps, core drilling, logging, sampling, and reserve estimation. From the geological point of view, this area includes all types of volcanic rocks, such as pyroclastic and volcanoclastic rocks, with intermediate to acidic compositions that can be seen in some parts of the dike that occurred in the area. Economic and geological studies of mineralization type in the Chahmusa area place the mineralization in the category of copper deposits of manto type. In order to obtain the geometry of the deposit and estimate the reserve, 66 cored boreholes with a total length of 13360.50 meters, of which 22 cored boreholes with a total length of 3826 meters, have been used in reserve evaluation. In addition to lithological and mineralogical logging. Were carried out in the area. In this study, the estimation space of the grade-structural model based on the information on mineralization-controlling fault in the area was constructed, and the grade information of boreholes with a copper grade of more than 0.1% was obtained using different software packages. Reserve estimation was made using search ellipse specifications, optimized estimation parameters, block model, and ordinary kriging and inverse distance square methods. Due to the better results of the ordinary kriging method, these results were presented in this paper. In order to control the calculated reserve estimation, vertical sections were also used to calculate reserve estimation. The results imply that the estimation accuracy was achieved using the ordinary kriging geostatistical method. The oxide zone was separated based on the grade of copper oxide and considering the oxide ratio of 30%. The amount of geological resources with a copper grade of 0.1% is 4.4 million tons with an average copper grade of 0.74%. From this amount, 1.3 million tons with an average grade of copper of 0.75% are the reserves of copper oxide type, and 1.3 million tons with an average grade of copper of 0.73% are the reserves of copper sulfide type. The measured resource (i.e., definite reserve) is 2.3 million tons with an average copper grade of 0.77% (the copper oxide reserve part is 2.2 million tons with a copper grade of 0.78%, and the copper sulfide reserve part is 950 thousand tons with a copper grade of 0.75%).

کلیدواژه‌ها English

Exploration
Reserve estimation
Chahmusa
Shahrood
Modeling
Copper
اشراقی، ص.، ع. و جلالی، ا.، 1385، گزارش و نقشه زمین­شناسی 100000/1 معلمان، سازمان زمین­‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور. ##
احمدی شاد، ا.، ۱۳۷۶، مطالعه کانی­شناسی، آلتراسیون و لیتوژئوشیمیایی طلای منطقه باغو (کوه­زر دامغان)، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمینشناسی اقتصادی، دانشگاه شهید بهشتی تهران. ##
امام­جمعه، ا.، 1385، زمین‌شناسی، کانی‌شناسی، ژئوشیمی و ژنز کانسار مس چاه­موسی (شمال غرب ترود، استان سمنان)، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشکده علوم پایه دانشگاه تربیت مدرس. ##
برنا، ب.، و عشق­آبادی، م.، 1376، گزارش ارزیابی و اکتشافی کانسارها و اندیس­های سرب و روی استان سمنان، سازمان صنایع و معادن استان سمنان. ##
پیروزفر، پ.،  ۱۳۸۵، کانی­شناسی، ژئوشیمی و خاستگاه کانسار آهن پنج­کوه، جنوب­شرق دامغان، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمین­شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس تهران. ##
تاج­الدین، ح. ع.، ۱۳۷۷، زمین­شناسی، کانی­شناسی، ژئوشیمی و ژنز معدنی طلای دارستان، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمین­شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس تهران. ##
جعفریان، ع.، 1386، بررسی پترولوژی قوس ولکانوپلوتونیک رشته‌کوه کوه­زر-ترود و مجموعه‌های کانه‌زایی وابسته، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشکده زمین­شناسی، پردیس علوم دانشگاه تهران. ##
رشیدنژاد عمران، ن.، ۱۳۷۱، بررسی تحولات سنگ­شناسی و ماگمایی و ارتباط آن با کانی­سازی طلا در منطقه باغو، پایان­نامه کارشناسی‌ارشد پترولوژی، دانشگاه تربیت معلم تهران. ##
ذوالفقاری، ص.، 1377، بررسی پترولوژی سنگ‌های آتشفشانی ائوسن در محدوده معلمان دامغان، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران. ##
سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1996، پـروژه اکتشـاف ژئوشـیمیایی ناحیـه­ای رسـوبات رودخانـه­ای سمنان کاشمر. ##
شرکت گسترش و نوسازی معادن خاورمیانه، 1400، گزارش پایان عملیات اکتشاف تکمیلی معدن مس چاه موسی. ##
شمعانیان اصفهانی، غ. ح.، ۱۳۸۲، مطالعه دگرسانی و کانی­سازی گرمابی فلزات پایه و گرانبها در منطقه معلمان، رساله دکتری زمین­شناسی اقتصادی، دانشگاه شهید بهشتی تهران. ##
شیبی، م، ۱۳۸۳، بررسی پترولوژیکی و ژئوشیمیایی کانسار آهن پنج­کوه (جنوب دامغان)، پایان­نامه کارشناسی­ارشد دانشگاه تهران. ##
عابدیان، ن.، و دری، م.، 1375، بررسی معادن مس استان سمنان، سازمان صنایع و معادن استان سمنان. ##
صادقی فلکدهی، ص.، ۱۳۸۲، زمین­شناسی اقتصادی کانسار چاه­موسی، شمال­غرب ترود، استان سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال. ##
کریم‌نژاد طاری، س.، ۱۳۸۳، زمین­شناسی اقتصادی کانسار آهن رباعی (جنوب دامغان)، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمین­شناسی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال. ##
کهنسال، ر.، 1377، بررسی توده‌های نفوذی نیمه ژرف در محدوده برگه 1:100000 معلمان دامغان، پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شمال. ##
گلپایی، ش.، ۱۳۷۸، اکتشافات مقدماتی عناصر فلزی در شمال­شرق معلمان- سمنان با نگرشی ویژه به طلا، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمینشناسی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال. ##
فرد، م.، راستاد، ا.، مهرپرتو، م.، و قادری، م.، ۱۳۸۰، کانسار اپی­ترمال طلا (فلزات پایه) گندی، جنوب­شرق دامغان، پنجمین همایش انجمن زمینشناسی ایران، دانشگاه تهران. ##
مهری، ب.، ۱۳۷۷، زمین­شناسی، کانی­شناسی، ژئوشیمی، آنالیز رخساره و ژنز کانسار سرب-نقره خانجار (جنوب دامغان)، پایان­نامه کارشناسی­ارشد زمین­شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس تهران. ##
نقشه راه­های ایران مقیاس 1:2500000، 1400، سازمان نقشه­برداری کشور. ##
نقشه زمین­شناسی 1:1000 محدوده چاه­موسی، 1400، شرکت ممرادکو و معیارصنعت. ##
هوشمندزاده، ع.، علوی نائینی، م.، و حقی­پور، ع.، ۱۳۵۷، تحول پدیده­های زمین­شناسی ناحیه ترود، از پرکامبرین تا عهد حاضر، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور. ##
Abdessattar, L., Dimitriy, N., and Messaoud, M., 2019. Geostatistical Modeling by the Ordinary Kriging in the Estimation of Mineral Resources on the Kieselguhr Mine, Algeria. In: IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. IOP Publishing, 362(1): 012051.  ##
Afeni, T. B., Akeju, V. O., and Aladejare, A. E., 2020. A comparative study of geometric and geostatistical methods for qualitative reserve estimation of limestone deposit. Geoscience Frontiers, 12(1): 243-253.  ##
Alavi, M., 1991. Tectonic map of the Middle East. Geological survey of Iran.  ##
Battalgazy, N., and Madani, N., 2019. Categorization of mineral resources based on different geostatistical simulation algorithms: a case study from an iron ore deposit. Natural Resources Research, 28(4): 1329- 1351.  ##
Rezaei, A., Hassani, H., Moarefvand, P., and Golmohammadi, A., 2019. Grade 3D Block Modeling and Reserve Estimation of the C-North Iron Skarn Ore Deposit, Sangan, NE Iran. Global Journal of Earth Science and Engineering, 6: 23-37.  ##
Jafrasteh, B., Fathianpour, N., and Suarez, A., 2018. Comparison of machine learning methods for copper ore grade estimation. Computers & Geosciences, 22: 1371-1388.  ##
Huber, H. Stocklin, J., 1956. Geological Report of the Troud-Moalleman Area, N. I. O. C. unpublished report Unpublished. 40 p.  ##
 

  • تاریخ دریافت 17 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 30 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 23 فروردین 1404