نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

در زمان حفاری تونل نوسود واقع در غرب استان کرمانشاه، تراوشات هیدروکربوری فراوانی از سطوح شکستگی و دیوار تونل خارج گردید. برای بررسی ظرفیت هیدروکربورزایی سنگ‌های منشأ احتمالی این هیدروکربورها مطالعات و بررسی‌های ژئوشیمیایی،  روی نمونه‌های سازندهای پابده، گورپی و ایلام در مسیر حفاری شده تونل و همچنین  روی مغزه‌های سازند گرو از چاه‌های شماره 1 میادین امام حسن(ع) و پاتاق در غرب استان کرمانشاه انجام شد. که تعداد 22 نمونه خرده حفاری و 9 نمونه مغزه حفاری بررسی شدند. ارزیابی‌های مقدماتی آنالیز پیرولیز راک اول و آنالیزهای تکمیلی شامل اندازه‌گیری میزان انعکاس ویترینایت، آنالیز تجزیه عنصری، بررسی کانی‌شناسی رس‌ها و آنالیزهای شیمیایی و مطالعات مولکولی نشانه‌های زیستی  نشان می‌دهد که سازند پابده (متشکل از شیل و سنگ آهک رسی)، از نظر پتانسیل سنگ منشأ، ضعیف است و میزان بلوغ مواد آلی آن درمراحل اولیه کاتاژنز قرار دارد و با داشتن کروژن نوع II و III ، مربوط به محیط دریای باز است. سازند پابده شامل شیل و سنگ آهک رسی است. در صورتی که سازند گورپی و سازند گرو در چاه‌های امام حسن 1 و پاتاق 1 دارای سنگ منشأ با پتانسیل مناسب است و از نظر بلوغ کروژنی در میانه تا پایان مرحله کاتاژنز قرار دارد، غالباٌ دارای کروژن نوع II و گاهی III و محیط تشکیل احیای دریایی و لیتولوژی شیل و سنگ آهک رسی هستند. سازند ایلام نیز به دلیل لیتولوژی کربناته و خواص مخزنی (مقادیر بالای TPI و S1 و مقادیر ناچیز S2) در زمره سنگ‌های مولد هیدروکربور قرار نمی‌گیرد. بررسی حاضر نشان داد که منشأ آثار H2S در تونل نوسود ومناطق اطراف آن، عمدتا در سازند گورپی در مسیر تونل و سازند گرو در اعماق بیشتر،  تولید شده است.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessment of Probable Hydrocarbon Source Rock Potentiality using Geochemical Studies in Azgaleh Region (West of Kermanshah)

نویسندگان [English]

  • S Ghazavi
  • S Rezaei
  • F Sahabi
  • H Memarian

University of Tehran

چکیده [English]

During the drilling of Nousoud tunnel in the west of Kermanshah Province (Iran), much hydrocarbon seepages spilled from the fractures and walls of the tunnel. In order to evaluate and assess hydrocarbon source rock potentiality, a detailed geochemical study was carried out on Pabdeh, Gurpi and Ilam Formations in Nosoud tunnel and Garu Formation in Pataqe#1 and Imam Hassan#1 wells in the west of Kermanshah. A total of 22 cuttings and 9 core samples were subjected to geochemical investigations.
The result of the primary assessments using Rock-Eval pyrolysis technique, vitrinite reflectance measurements elemental, clay minerals, chemical analysis and molecular (biomarkers) studies (GC, GC-MS), showed that Pabdeh Formation (lithologically composed of marl and argillaceous limestone) has poor potential for hydrocarbon generation. Maturity of the studied formation is in the early phase of catagenesis and exhibits Types II and III kerogen. Pabdeh formation was deposited in marine anoxic environment. Whereas, Gurpi formation in Nosoud tunnel and Garu formation in Pataqe#1 and Imam Hasan#1 wells exhibit fair potential for hydrocarbon generation and their maturity is in the peak and late phase of catagenesis.  These formations have mixed Type II and III kerogen which were deposited in marine anoxic environment and are lithologically composed of shale and argillaceous limestone. Having reservoir characteristics and carbonate lithology, Ilam formation doesnot seem to be a potential source rock (high measures of TPI & S1 plus worthless measures of S2). The findings of this study showed that Gurpi formation along the tunnel and Garu formation in more depths are good sources for hydrocarbon seepages in Nousoud tunnel and the neighboring areas.   
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hydrocarbon source rocks
  • Nousoud tunnel
  • Geochemical studies
  • Biomarkers