نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سهند تبریز

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر

چکیده

منطقه قره چمن در آذربایجانشرقی بر روی زون ارومیه دختر واقع شده و بیشتر منطقه از سنگ‌های ولکانیکی حد واسط تا اسیدی و رسوبی تشکیل شده است. به منظور اکتشافات ژئوشیمیایی ناحیه‌ای تعداد 698 رسوب رودخانه‌ای از منطقه برداشت و در راستای بهینه‌سازی روش‌ها با هدف‌ایجاد مدل اکتشافی مناسب، پروسه داده‌ها با استفاده از دو روش جداسازی جوامع سنگی و خوشه‌بندی فازی میان مرکز (FCMC) برای حذف مؤلفه سنژنتیک اقدام گردید.
در  روش خوشه‌بندی فازی میان مرکز (FCMC)، پردازش بر روی داده‌های نرمال در منطقه صورت پذیرفت و عناصر با داده‌های سنسورد بالا حذف و روی داده‌ها تحلیل فاکتوری انجام گرفت.  سپس باتوجه به امتیازات فاکتوری، فقط یک یا دو عنصر از هر گروه انتخاب شده وروش FCMC روی آنها اعمال گردید. نتایج حاصل از‌این روش تعداد 6خوشه را به‌عنوان خوشه بهینه معرفی کرده و با رسم نقشه مقادیر بازماند، مناطق امیدبخش کانی‌زایی مشخص گردید. نتایج حاصل از اعمال  FCMC بر روی داده‌های ژئوشیمیایی منطقه که بر اساس منطق فازی استوار است نشان می‌دهد که با عضویت هر نمونه در چند خوشه و محاسبه مقادیر بازماند، مؤلفه سنژنتیک خنثی و آنومالی‌های ماسک شده آشکار می‌شوند.
مقایسه دو روش بر روی داده‌های رسوبات رودخانه‌ای در قره‌چمن بیانگر ‌این واقعیت است که بکارگیری روش خوشه‌بندی فازی قابلیت اعمال آن را در مدت زمان کمتر و با دقت بیشتر جهت ثبت آنومالی‌های منطقه‌ای تأیید و کارآمدی ‌این روش  در مقایسه با روش جداسازی جوامع سنگی خصوصاً در مرحله اکتشافات ناحیه‌ای که تعداد نمونه‌ها بسیار زیادند را نشان می‌دهد.  
 
 
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparative Studies of Lithological Units Discrimination Method and Fuzzy C-mean Clustering (FCMC) for Eliminating Syngenetic Component of Stream Sediments in Regional Geochemical Exploration, Ghareh Chaman Area, E-Azarbaijan

نویسندگان [English]

  • M.J Mohammadzadeh 1
  • E Naseri 2
  • O Mahmoodian 1

1 Sahand University of Technology, Tabriz, Iran

2 Islamic Azad University -Ahar Branch

چکیده [English]

The Ghareh chaman area is located on Urumeih-Dokhtar zone in E-Azarbaijan, which is mostly, comprises of acid and intermediate volcanic rocks along with alluvium. Regional geochemical exploration was carried out in the area by 698 stream sediment sampling with the aim of optimizing different methods for obtaining reliable exploration model in the area. Hence a comparative studies of data processing using lithological unit's discrimination (L.U.D) method and Fuzzy C-mean clustering (FCMC) for eliminating syngenetic component was attempted.
In FCMC method the normalized data was processed and the elements with higher percentage of sensord were eliminated and factor analyses on data were employed. Only one or two elements from each group were selected based on their factorial scores and then FCMC method on geochemical data was carried out on selected elements. The results revealed six optimized clusters. Using residual values for geochemical mapping the promising mineralized areas were detected. Application of  Fuzzy logic based FCMC on geochemical data reveal that, with membership of each sample in different clusters and estimating the residual values, the syngenetic effect is eliminated causing in detecting of  blind anomalies in the area. The comparative studies of different methods on stream sediments of Ghareh Chaman indicate that the employment of FCMC method has advantage of detecting anomalies precisely in a shorter period of time confirming the capability of this method in contrast to L.U.D particularly in regional scale exploration where the numbers of samples are enormously increasing.
 
 
 



 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geochemical exploration
  • L.U.D& FCMC methods
  • syngenetic component elimination
  • Ghareh Chaman