نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

مطالعه توزیع فلزات سنگین موجود در خاک‌ها، از موضوعات مهم زیست محیطی به شمار می‌رود. به منظور تعیین میزان فلزات سنگین در خاک‌های سطحی محدوده معدن مس سرچشمه و ارزیابی ترازهای آلودگی، 120 نمونه خاک سطحی تا عمق 30 سانتیمتری جمع‌آوری شد و  فلزات سنگین Pb، Ni، Se، Mo و Zn،  با استفاده از روش پلاسمای القایی- اسپکتروسکوپی جرمی (ICP- MS) آنالیز شدند. در  نمونه‌های خاک بررسی شده، میانگین غلظت ثبت شده برای عناصر سرب، نیکل، سلنیوم، مولیبدن و روی به ترتیب، 127، 27، 1، 7 و 252 (میلی‌گرم بر کیلوگرم) بود. ترتیب فراوانی میانگین غلظت عناصر سنگین عبارت است از:  Zn> Pb> Ni> Mo> Se. مقایسه میانگین غلظت عناصر سنگین و  سمی در نمونه‌های خاک با متوسط جهانی مقادیر خاک‌های غیرآلوده و شیل میانگین نشان داد که عناصر Pb، Ni، Se، Mo و Zn مقادیر بالاتری نسبت به میانگین مقادیر جهانی دارند. عنصر Ni مقدار کمتری نسبت به شیل میانگین دارد. ضریب آلودگی برای عناصر مورد مطالعه، براساس غلظت زمینه خاک و براساس میانگین خاک‌های جهانی غیرآلوده، محاسبه و طبق رده‌بندی هاکنسون، طبقه‌بندی شدند. محاسبه درجه آلودگی اصلاح شده برای میانگین نمونه‌های خاک محدوده منطقه مطالعاتی براساس مقادیر زمینه و مقادیر میانگین جهانی خاک‌های غیرآلوده درجه حدواسط آلودگی کل (24/3- 99/2) را نشان داد. نتایج محاسبه فاکتور غنی‌شدگی نشان‌دهنده آن است که میانگین عناصر سرب، روی و مولیبدن در تعدادی از ایستگاه‌های نمونه‌برداری بیش از مقدار زمینه است و غنی‌شدگی غیرطبیعی این فلزات را در منطقه مطالعاتی دربر دارد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص زمین‌انباشتگی برای نمونه‌های خاک حاکی از آن است که عناصر نیکل و سلنیوم در محدوده غیرآلوده و عناصر روی و مولیبدن در محدوده غیرآلوده تا کمی آلوده و عنصر سرب در محدوده کمی آلوده قرار می‌گیرند.  

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The study of environmental behavior and the investigation of heavy metals distribution in the soils of the Sarcheshmeh copper mine area of Kerman

نویسندگان [English]

  • M.R Shayestefar
  • A Rezaei

shahid bahonar university

چکیده [English]

With a view to estimate the heavy metals ratio in the surfacial soils of the Sarcheshmeh copper mine area and to evaluate the pollution level, 120 surfacial soil samples have been collected up to the depth of 30 centimeters and have been analyzed for the heavy metals of Pb, Ni, Se, Mo and Zn with the help of Inductively Coupled Plasma-Mass Spectrometer (ICP- MS). In the samples of the studied soil, the average of the recorded concentration of elements for lead, Nickel, Selenium, Molybdenum and zinc are 127, 27, 1, 7 and 252 (mg/kg) respectively. The order of the average frequency of the heavy metals concentration consist of Zn>Pb> Ni> Mo> Se. The comparison of the heavy metals concentration average and the toxic potential in the soil samples has shown that an average with respect to the world average of the uncontaminated soil amounts and shale. The average of Pb, Ni, Se, Mo and Zn elements shows a higher quantity with respect to the world average quantity. Ni element contains lesser average as compare to the shale average. The pollution factor for the study elements has been calculated on the basis of the soil background concentration and has been categorized on the basis of the uncontaminated world soil average with respect to the Hakenson classification. The calculation of the corrected pollutant degree shows the degree of the bulk intermediate pollutant (2.99-3.24) for the average soil sampling of the study area which is on the basis of the background quantity and the world average quantity of the uncontaminated soils. The provided conclusion from the calculation of the concentrated factor, for some of the samples show that the average of the lead, Zinc and Mo elements stations are more than the background values and the unnatural metal concentration are covered under the study area. Given conclusion from the calculation of Geoaccumulation index of the soil sampling can explain that the Nickel and Selenium elements are lying with uncontaminated area and the Zinc and Mo elements are lying with uncontaminated area and up to low contaminated area and lead element is lying with the area of low contamination.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • pollution
  • Enrichment factor
  • geoaccumulation index
  • heavy metals
  • surfacial soil
  • Sarcheshmeh Copper Mine